
I
Dopo de aver lassado quel paese
dove che dorme stofegado un sigo
par ‘na vecia rosaria de pretese
che guai se le disesse- e no le digo,
parchรจ za me capisse quei che lese
mi e me fradel dotor, co n’ altro amigo
omo de testa e gran pitor de cese
รจmo fato una tapa a OSSENIGO
E, molando ‘n ociร per la Vร lada
dove l’Adese va lustrando la via
le scarpe e i monti che ghe dร la strada ,
dopo gnanca l’ afar de un quarto d’ora
รจmo visto la ferovia,
co le tedesche che vardava fora
II
Che matina de passe! No se sente
altro ciasso che quel dei campanei
de un par de cari che ne passa arente
carghi de asse e rossi de quarei.
Semo in carossa. Nissun dise gnente;
l’aria fina stรนssega i รงervei,
fin che trotando n’รจ saltado in mente
de fermarse davanti a du restei….
Qua un ciacolร r de pร ssare contente
su par le crosse, ne cantava in รงento:
Quanta gente che more, quanta gente!
O bel camposantin perso par la strada,
morir onesti e capitarte dentro,
no, la morte no l’รจ sta gran sรจcada!
III
E avanti un toco. La val se destende
longa e scura su l’ Adese che core,
e, de quel passo che l’ ombrรฌa se arende,
un sol tardivo va sรนgar le fiore.
No gh’รจ palassi, parchรจ el sior no spende
ma pore case e musi da pastori,
e boschi e sassi e sengie che no rende
e in meso ai boschi una canson che more
“Oh Barcariol, bel Barcariol de trento,
imprestรจme la vostra barchina
che la me dona la vol saltarghe drento!”
I fili del telegrafo, destesi,
ne acompagna, man man che se camina
insegnandose i nomi dei paesi
IV
Qua l’รจ Beluno in testa a la valada,
col Sol d’Italia che ghe bate ai veri;
piรน in qua Ossenigo se trova su la strada,
piรน in qua Rivalta, de fassada a Peri.
Ciese a ramengo, quasi sensa intrada,
campanileti che no g’ ha pensieri,
picoli, svelti, pronti a la sonada, come una compagnia de bersaglieri…
Sia Pasqua che Nadal ghe meta in mente
che Dio l’รจ nato drento in te ‘na tana,
e po’ l’รจ morto par la pora gente.
Sia che i todeschi che ven zo a Verona
e le campane che scampana, scampana,
fin che dai forti gh’รจ el canon che tona!
V
Ciaccolรจ, ciaccolรจ pure campane,
che in fin dei conti sรฌ comari oneste
e se a sto mondo gh’รจ miserie umane,
l’รจ che ghรจ piรน batocoli che teste.
Quel l’รจ Brentin, che vive de arie sane
drento a un nio de boscheti che lo veste,
coi pitร ri che canta dele feste
ed i prร che beve dalle fontane.
E in รงima a un crepo, che te spaca el monte
par de passo ai gran comodi de un progno
che move le rude e far cantar i molini;
su da na scala de mile scalini, tajร vivo e che sta su per un sogno,
‘na Madoneta fa le grassie sconte!
VI
Se mi g’ avesse du cavai che trotta,
che sgolasse per aria al me comando,
come se sente sul camin che scota,
ne le rosarie, che i ne va contando:
de sentiero in sentier, de grota in grota,
de sengia in sengia sempre galopando ,
par strada giusta o su la strada rota,
a seconda del รงervel se va pensando,
ora in cima ad un gran monte, ora zรฒ in fondo
de un precipissio dove l’acqua la russa,
e in nome de la vecia poesia,
su tute le montagne se sto mondo
vorรฌa piantarghe una canson che slusa
e una bandiera che la fusse mia!
VII
E, fato forte de sti gran tormenti,
de grandessa, che in giro, eco me mena
se manca l’acqua, ponzarghe la vena
ai monti alti e far stabilimenti
descuerzร r cave de ori e argenti
finchรจ la gente la de fusse piena
parchรจ ci suda a sfadigar la schรจna
no g’ abia a subir altri bastimenti
E, fate รงento cesoline d’ oro,
dessemenade in รงima ai monti e atente
a cantar la gloria in punto a mesodรฌ,
tra marmi e sede del piรน bel laoro,
cassarghe drento a benedir la gente,
quela madona che me intendo mi!
VIII
El campanil de Rivoli se impissa,
col sol d’ Italia che de drio se sconde:
e dai forti, eco, che in aria se indrissa
altri foghi, che altri ciari risponde
E brusa tuta la Valada, e a bissa
boa spiuma l’Adese – e le onde
soto el sol le te par polรจere bionde
che salta intorno a la cavalerissa
Qua Napolรฌon ga vinto ‘na battalia!
Ma de note, se ve de a luna bassa
pronti a ciamarse e dimandarse scusa
soldadi morti in meso alla mitralia
che le vento eterno de sti loghi spassa
par Cerain portandoli a la Chiusa
IX
Fรจrmete, Nane, fรจrmente na s-cianta
che guardemo ben ben questa maraveia!
L’ Adese in corsa, quร , par che el se incanta
come un vecio pastor che se indormensa
soto la capa del camin, che sfanta
tuti i dolori de la so fameia,
e gnanca el grio par no sveiarlo el canta….
nรจ la paura de sti monti a pico
nรจ la ferada che ghe russa in fianco
nรจ le sfuriade che ghe bate el vento
nรจ le memorie del gran tempo antico
quando le mule col vestito bianco
portava a spasso i Vescovi a Trento
X
Eco el Forte de Rivoli, che leva
alta la testa, e quel de Monte, e a sanca
quel de Cerain che quasi gnanca,
tanto l’รจ basso, no el se vedeva
Eco Gaion da la bareta bianca,
col so camposantin che par che el beva
l’acqua fresca de l’ Adese, e el riceva
tuto quel sol che da la Ciusa manca
Quel l’รจ volargne e quel l’รจ Domeiare,
e Sant’ Ambrogio di Valpolesela
co i marmo rossi de le so preare
Dopo, l’Adese va per loghi sconti
traversi campi de Verona bela,
bagnando rive e saludando ponti….
(Berto Barbarani, 1902; pubblicata su “Il secolo XX)
Grazie a “l’arena domila”, sito web di cultura ed interesse in dialetto veronese
http://www.larenadomila.it/sito/l%C3%A9ngua/el-grande-museo-barbarani/poesie-si%C3%A9lte.html#val-d-adese PER LA PARAFRASI DELLA POESIA
GRASSIE AL DIRETTOR



Devi effettuare l'accesso per postare un commento.